नेपालको जनसङ्ख्यामा प्रोटिनको अभाव र यसको स्वास्थ्य जोखिमहरू
नेपालमा प्रोटिनको कमी स्वास्थ्यका लागि गम्भीर चुनौती बनेको छ। प्रोटिन शरीरलाई स्वस्थ राख्न र विकासका लागि अत्यावश्यक छ। तर मध्यवर्गीय तथा मध्यम उमेर समूहमा प्रोटिनको कम सेवनले सर्कोपेनिक मोटोपन जस्ता समस्या देखिएका छन्, जसले मधुमेह, उच्च रक्तचाप, हड्डी कमजोर हुने रोगहरू निम्त्याउँछ। यसले स्नायु सन्कोचन र हड्डीको पतन पनि गर्छ। प्रोटिनको अत्यधिक सेवनले मिर्गौला कमजोरी पनि ल्याउन सक्छ, विशेषगरी उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिमा मिर्गौला फेल हुने जोखिम बढ्छ। मध्यवर्गीय वर्गमा प्रोटिनयुक्त भोजनको कमीले मोटोपन र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याएको देखिन्छ।myRepublica
नेपालमा पोषण सम्बन्धी द्वैध चुनौती: प्रोटिन-ऊर्जा कमि र उच्च बडी मास इन्डेक्स
नेपालमा प्रोटिन-ऊर्जा पोषण कमि (PEM) घट्दै गए पनि उच्च बडी मास इन्डेक्स (BMI) बढ्दै गएको छ। २०१० देखि २०१९ सम्मको तथ्यांक अनुसार PEM सम्बन्धि मृत्यु दर उच्च छ, विशेष गरी पाँच वर्ष मुनिका बच्चा र ८० वर्ष माथिका वृद्धहरूमा। जबकि ६५-६९ वर्ष उमेर समूहमा उच्च BMI बढी देखिएको छ। महिलामा PEM बढी छ भने पुरुषमा उच्च BMI बढी देखिन्छ।
नेपालमा PEM को मृत्यु दर दक्षिण एसियाली मुलुकहरूमा सबैभन्दा बढी (५.२२ प्रति १००,०००) रहेको छ। PEM का जोखिम कारकहरू जस्तै बच्चा वृद्धिको कमी, असुरक्षित पानी र सफाई, र कम स्तनपानमा कमी आएको छ। उच्च BMI का जोखिम कारकहरू जस्तै चिनीयुक्त पेय पदार्थ, ट्रान्स फ्याट उच्च भोजन र कम शारीरिक गतिविधि बढेका छन्। यी तथ्यहरूले पोषण समस्याको द्वैध भारलाई पुष्टि गर्छन् जसले सार्वजनिक स्वास्थ्य पहल आवश्यक बनाउँछ।PLOS
नेपालमा मुख्य पोषण सम्बन्धी समस्याहरु
नेपालमा बालबालिकामा ३६% स्टन्टिङ, १०% वेस्टिङ र २७% अंडरवेट भएको तथ्यांक छ। प्रोटिन-ऊर्जा कमि, एनिमिया, खनिज पोषक तत्वहरूको कमी (जस्तै आयोडिन र क्याल्सियम), र भिटामिन ए को कमी मुख्य समस्या हुन्। आयोडिनको कमीले गोटर र क्याल्सियमको कमीले अस्थिपात हुने गर्दछ। बालबालिकामा एनिमिया र भिटामिन ए को कमी प्रायः प्रमुख रहेको छ। यी समस्याहरूका लागि पोषण शिक्षा, पूरकता, फोर्टिफिकेशन, र संक्रमणहरूको उपचार आवश्यक छ।Slideshare
पशुपालनमा प्रोटिनको कमी: नेपालमा एक ठूलो चुनौती
नेपालमा पशुपालनमा क्रूड प्रोटिन (CP) को आपूर्ति अभाव छ जुन ५२.८% सम्म रहेको छ। यो अभाव पशुहरूको वृद्धि, दूध उत्पादन र प्रजननमा कमी ल्याउँछ। मुख्यतया पशुपालनमा भरपर्दो स्रोतको अभाव, कच्चा दूधको कम गुणस्तर र घाँस तथा कचौराको कमीले यस्तो अवस्था सिर्जना गरेको छ। आगामी रणनीतिमा कृषकहरूलाई सुधारिएको घाँस र पेड़ पौधाहरूको उपयोग गराउन प्रोत्साहन, व्यावसायिक सायलज उत्पादन र फिड मिलरहरूसँग सहकार्य गरिनु आवश्यक छ।Journal of Agriculture and Forestry University
नेपालको पोषण स्थिति र चुनौतीहरू
नेपालमा गरिबी, शिक्षा अभाव, महिला स्थिति कमजोर हुनु, अस्वच्छता र खाद्य सुरक्षाको कमीले पोषण समस्याहरू बढाएका छन्। स्तनपान गर्ने अभ्यास कम, पशु प्रोटिनयुक्त भोजन कम सेवन, र शिशु तथा बालबालिकामा पोषण अभाव व्यापक छ। एनिमिया र भिटामिन ए को कमी विशेष गरी महिलाहरू र बालबालिकामा देखिन्छ। घरपरिवारमा प्रोटिनयुक्त आहारको कमी र पोषण सम्बन्धी चेतना अभावले समस्या झनै गम्भीर बनाएको छ।NPCS Nepal
प्रोटिन अभाव र सुधारका उपायहरू
- प्रोटिनयुक्त आहारमा माछा, मासु, अण्डा, दूध, दाल, कुवाँटी लगायतलाई समावेश गर्नुपर्छ।
- परम्परागत खानामा प्रोटिनको कमी पूरा गर्न पौष्टिक खाद्यहरूको उपयोग र प्रचार प्रसार गर्नुपर्छ।
- पशुपालन सुधार गरि पोषणयुक्त मासु र दूधको आपूर्ति बढाउन आवश्यक छ।
- पोषण सम्बन्धी जनचेतना अभिवृद्धि गर्न शैक्षिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्छ।
Share Your Thoughts
- के तपाईंको विचारमा नेपालमा प्रोटिन अभावको मुख्य कारण के हुन्?
- प्रोटिन अभावले समाज र स्वास्थ्यमा कस्तो प्रभाव पार्न सक्छ?
- सरकारले र निजी क्षेत्रले यस समस्याको समाधानका लागि के कदम चाल्नुपर्छ?
- पशुपालन सुधार र पोषण शिक्षा बीच कसरी समन्वय गरिन सक्छ?
- व्यक्तिगत रूपमा प्रोटिनयुक्त आहारलाई कसरी प्राथमिकता दिने?
स्रोतहरू: